Bulut Bilişim

menu icon

Bulut Bilişim

Bulut bilişim, BT altyapısını amaca uygun hale getirir: İnternet aracılığıyla altyapıya "bağlanmanızı" ve şirket içinde kurmadan veya bakımını yapmadan bilişim kaynaklarını kullanmanızı sağlar.

Bulut bilişim nedir?

Bulut bilişim , uygulamalar, sunucular (fiziksel sunucular ve sanal sunucular), veri depolama, geliştirme araçları, ağ yetenekleri gibi bilişim kaynaklarına internet üzerinden, gereksinime göre erişimdir; bunlar  bulut hizmetleri sağlayıcısı (CSP) tarafından yönetilen uzak bir veri merkezinde barındırılan kaynaklardır. CSP, bu kaynakları aylık abonelik ücreti karşılığında sunar veya kullanıma göre faturalandırır.

Geleneksel şirket içi BT'ye kıyasla ve seçtiğiniz bulut hizmetlerine bağlı olarak bulut bilişim aşağıdaki konularda yardımcı olur:

  • BT maliyetlerini düşürün: Bulut, kendi şirket içi altyapınızı satın alma, kurma, yapılandırma ve yönetme maliyetlerinin ve zahmetinin bir kısmını veya çoğunu üzerinizden alır. 
  • Çevikliği ve değer elde etme süresini iyileştirin: Bulut sayesinde kuruluşunuz BT'nin bir isteğe yanıt vermesi, destekleyici donanımı satın alması ve yapılandırması ve yazılımı kurması için haftalar veya aylar boyunca beklemek yerine kurumsal uygulamaları birkaç dakika içinde kullanmaya başlayabilir. Ayrıca, bazı kullanıcıları ve özellikle geliştiricileri ve veri bilimcilerini güçlendirmenize olanak sağlar ve yazılıma ve destek altyapısına yardımcı olmalarını sağlar.
  • Daha kolay ve uygun maliyetli bir şekilde ölçekleyin: Bulutun sağladığı esneklik sayesinde durağan dönemlerde kullanılmayan, gereksiz kapasite satın almak yerine trafikteki iniş çıkışlara göre kapasiteyi artırıp azaltabilirsiniz. Uygulamalarınızı dünyanın dört bir yanındaki kullanıcılara daha da yakınlaştırabilmek için bulut sağlayıcınızın küresel ağından da yararlanabilirsiniz.

"Bulut bilişim" terimi bulutun işleyişini sağlayan teknolojiye de adını verir. Fiziksel donanımın sınırları olmadan toplanıp bölünebilmesi için sunucular, işletim sistemi yazılımı, ağ ve özel yazılımlar kullanılarak ayrılmış diğer altyapının da dahil olduğu sanallaştırılmış bir tür BT altyapısı içerir. Örneğin, tek bir donanım sunucusu birden çok sanal sunucuya bölünebilir.

Sanallaştırma, bulut sağlayıcıların veri merkezi kaynaklarını en üst düzeyde kullanmalarına olanak sağlar. Beklendiği üzere birçok şirket, şirket içi altyapıları için bulut teslim modelini benimseyerek maksimum kullanım ve maliyet tasarrufu (geleneksel BT altyapısıyla karşılaştırıldığında) avantajı elde edebilir ve son kullanıcılarına aynı self servis kolaylığı ve çevikliğini sunabilir.

Evde veya işte bilgisayar ya da mobil cihaz kullanıyorsanız, her gün mutlaka bir bulut bilişim türünü kullanıyorsunuz. Bu Google Gmail veya Salesforce gibi bir bulut uygulaması, Netflix gibi bir dijital platform veya Dropbox gibi bulut dosya depolaması olabilir. Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre kuruluşların %92'si bugün bulutu kullanıyor (bağlantı IBM dışındadır) ve çoğu bir sonraki yıl içinde daha fazla kullanmayı planlıyor.

Bulut bilişim hizmetleri

IaaS (Hizmet Olarak Altyapı), PaaS (Hizmet Olarak Platform) ve SaaS (Hizmet Olarak Yazılım) bulut hizmetlerinin en yaygın üç modelidir ve bir kuruluşun üçünü birden kullanması sık görülen bir durum değildir. Ancak üçünün arasında ve her birinin içeriğiyle ilgili genelde bir kafa karışıklığı vardır:

SaaS (Hizmet Olarak Yazılım)

Bulut tabanlı yazılım veya bulut uygulamaları olarak da bilinen SaaS, bulut ortamında barındırılan ve bir web tarayıcısı, özel olarak ayrılmış bir masaüstü istemcisi ya da masaüstü ya da mobil işletim sisteminizle entegre bir API aracılığıyla eriştiğiniz ve kullandığınız uygulama yazılımıdır. Çoğu durumda, SaaS kullanıcıları aylık ya da yıllık abonelik ücreti öder; bazıları gerçek kullanımınıza dayalı olarak "kullandığın kadar öde" fiyatlandırma modeli sunabilir.

Bulutun maliyet tasarrufu, değer elde etme süresi ve ölçeklenebilirlik avantajlarının yanı sıra SaaS şunları sunar:

  • Otomatik yükseltmeler: SaaS sayesinde şirket içinde bir yükseltme planlanmadan sağlayıcı eklediği anda yeni özelliklerden yararlanabilirsiniz.
  • Veri kaybından koruma: Uygulama verileriniz bulutta olduğundan cihazınız çökerse ya da bozulursa verileriniz kaybolmaz.

SaaS, günümüzde çoğu ticari yazılım için birincil teslim modelidir; en özel amaçlı sektör ve departman uygulamalarından güçlü kurumsal yazılım veritabanı ve yapay zeka (AI) yazılımına kadar yüzbinlerce SaaS çözümü vardır.

PaaS (Hizmet Olarak Platform)

PaaS, yazılım geliştiricilerine, bir platformu şirket içinde sağlama maliyeti, karmaşıklığı ve esneksizliği olmadan uygulamaların çalıştırılması, geliştirilmesi ve yönetimi için donanım, tüm yazılım grubu, altyapı ve hatta geliştirme araçlarından oluşan, gereksinime göre platform sağlar.

 PaaS sayesinde bulut sağlayıcı , sunucular, ağlar, depolama, işletim sistemi yazılımı, ara katman yazılımı, veritabanlar dahil her şeyi veri merkezinde barındırır. Geliştiriciler, uygulamaların çalıştırılması, oluşturulması, test edilmesi, devreye alınması, bakımı, güncellenmesi ve ölçeklenmesi için ihtiyaç duydukları sunucuları ve ortamları "hızlandırmak" için bir menüden kolayca seçim yapar.

Günümüzde PaaS, genellikle sanal sunuculardan bir adımın kaldırıldığı sanallaştırılmış hesaplama modeli olan konteynerler etrafında oluşturulur. Konteynerler işletim sistemini sanallaştırarak geliştiricilerin uygulamayı yalnızca her platformda çalışması için ihtiyacı olan işletim sistemi hizmetleriyle paketlemesini sağlar, bu durumda herhangi bir değişikliğe veya ara katman yazılımına gereksinim olmaz.

Red Hat OpenShift, bilinen bir PaaS platformudur ve Docker konteynerleri ile konteyner tabanlı uygulamalar için devreye alma, ölçekleme ve yük dengeleme gibi süreçleri otomatikleştiren, açık kaynaklı bir konteyner orkestrasyonu çözümü olan Kubernetes temeline dayanır.

PaaS hakkında daha fazla bilgi edinin

IaaS (Hizmet Olarak Altyapı)

IaaS, internet üzerinden "kullandığın kadar öde" fiyatlandırma modeliyle önemli hesaplama kaynaklarına (fiziksel ve sanal sunucular, ağ ve depolama gibi) gereksinime göre erişim imkanı sağlar. IaaS, son kullanıcıların kaynakları gerektiği gibi ölçeklemesini ve küçültmesini sağlayarak önceden yapılan, yüksek tutarlı sermaye harcamalarını ya da gereksiz şirket içi veya "sahip olunan" altyapı ve kullanımdaki periyodik ani yükselmeleri karşılayacak şekilde aşırı kaynak satın alma ihtiyacını azaltır.  

 SaaS ve PaaS (hatta konteyner ve sunucusuz gibi daha yeni PaaS hesaplama modelleri) modellerinin aksine IaaS, kullanıcılara bulutta en düşük seviyede bilişim kaynakları kontrolü sağlar.

IaaS, 2010'ların başında ortaya çıktığında en popüler bulut bilişim modeliydi.Hala pek çok iş yükü türünün bulut modeli olsa da SaaS ve PaaS kullanımı çok daha hızlı bir şekilde artıyor.

IaaS hakkında daha fazla bilgi edinin

Sunucusuz bilişim 

Sunucusuz bilişim (yalnızca sunucusuz olarak da adlandırılır) arka uç altyapı yönetimi görevlerinin tamamını (erişim sağlama, ölçekleme, zamanlama, yama gibi) bulut sağlayıcısına aktararak geliştiricilerin uygulamalarına ait iş mantığına ve kodlara odaklanmasını sağlayan bir bulut bilişim modelidir.

Ayrıca sunucusuz, yalnızca istek tabanlı olarak uygulama kodunu çalıştırır ve istek sayısına göre otomatik olarak destekleyici altyapıyı büyütmek ve küçültmek üzere ölçekler. Sunucusuz tür sayesinde müşteriler, yalnızca uygulama çalışırken kullanılan kaynaklar için ödeme yapar, atıl kapasite için herhangi bir şey ödenmez. 

FaaS (veya Hizmet Olarak İşlev), genellikle sunucusuz bilişim ile karıştırılır, aslında bu sunucusuz türün bir alt grubudur. FaaS, geliştiricilerin bazı olaylara yanıt olarak uygulama kodu (işlev adı verilir) bölümlerini yürütmesine olanak sağlar. Fiziksel donanım, sanal makine işletim sistemi ve web sunucusu yazılımı yönetimi gibi kodun yanı sıra her şey, otomatik olarak bulut hizmeti sağlayıcısı tarafından kodun yürütülmesi ve yürütme tamamlandıktan sonra geri dönüşüyle birlikte gerçek zamanlı olarak sağlanır. Faturalandırma yürütmeyle başlar ve yürütme durduğunda durur.

Sunucusuz hakkında daha fazla bilgi edinin

bulut bilişim hizmetlerinde kimlerin neyi yönettiğini gösteren infografik

Bulut bilişim türleri

Genel bulut

Genel bulut, bir bulut hizmeti sağlayıcısının SaaS uygulamalarından, tek tek  sanal makinelere (VM'ler)yalın donanımlara ve tüm kurumsal seviyede altyapı ve geliştirme platformlarına kadar bilişim kaynaklarını genel internet üzerinden kullanıcılara sunduğu bir bulut bilişim türüdür. Bu kaynaklara ücretsiz erişilebilir veya abonelik tabanlı ya da kullanılan kadar ödeme esasına dayalı fiyatlandırmayla erişim sağlanabilir.

Genel bulut sağlayıcısı müşterilerinin iş yüklerinin çalıştığı veri merkezleri, donanımlar ve altyapı için tüm sorumluluğu üstlenir, bunların sahibi ve yöneticisidir ve genellikle uygulamalara ve verilere hızlı erişim ve yüksek performans için yüksek bant genişlikli ağ bağlantısı sağlar. 

Genel bulut, çok kiracılı bir ortamdır ve bulut sağlayıcısının veri merkezi altyapısı tüm genel bulut müşterileri tarafından paylaşılır. Önde gelen genel bulutlarda (Amazon Web Services (AWS), Google Cloud, IBM Cloud, Microsoft Azure ve Oracle Cloud gibi) bu müşterilerin sayısı milyonlara ulaşabilir.

Son birkaç yılda genel bulut bilişimin küresel pazarı hızlı bir büyüme gösterdi, analistler bu büyüme trendinin devam edeceği görüşünde, sektör analisti Gartner dünya genelinde genel bulut gelirinin 2022'nin sonuna kadar 330 milyar USD üzerine çıkacağını tahmin ediyor (bağlantı IBM dışındadır).

Genel bulut hizmetlerinin esnek ve ölçeklenebilir olması ve değişen iş yükü gereksinimlerini karşılayacak şekilde uyarlanabilmesi nedeniyle birçok kuruluş bilişim altyapılarının bölümlerini genel buluta taşıyor. Kimisi de yalnızca kullanılan kadar ödeme yapıldığı için daha fazla verimlilik ve daha az kaynak israfı taahhüdünden etkileniyor. Bununla birlikte bazı kuruluşlar donanım ve şirket içindeki altyapılara ilişkin harcamaları azaltmaya çalışıyor.

Genel bulut hakkında daha fazla bilgi edinin

Özel bulut

Özel bulut, tüm bulut altyapısı ve bilişim kaynaklarının yalnızca tek bir müşteriye ayrıldığı ve yalnızca bu müşterinin erişebildiği bir bulut ortamıdır. Özel bulut , şirket içi altyapının erişim denetimi, güvenliği ve kaynak özelleştirmesiyle esneklik, ölçeklenebilirlik ve hizmet sağlama kolaylığı dahil, bulut bilişimin birçok avantajını bir araya getirir.

Özel bulut, genellikle müşterinin veri merkezinde ve şirket içinde barındırılır. Ancak özel bulut aynı zamanda bağımsız bir bulut sağlayıcısının altyapısında da barındırılabilir ya da dışarıda bir veri merkezinde barındırılan kiralık altyapıda inşa edilebilir.

Birçok şirket genel bulut yerine özel bulutu seçiyor, bunun nedeni özel bulutun yasal düzenlemelere uyumluluk gereksinimlerini karşılamada daha kolay bir (veya tek yol) yol olmasıdır. Diğerleri ise iş yüklerinin gizli belgeler, fikri mülkiyet, kişisel veriler (PII), tıbbi kayıtlar, finans verileri veya diğer hassas verilerle ilgili olması nedeniyle özel bulutu tercih ediyor.

Bir kuruluş özel bulut mimarisini bulut tabanlı ilkelere göre oluşturarak kendisine iş yüklerini genel buluta kolayca taşıma veya bu iş yüklerini hazır olduğu anda bir hibrit bulut (aşağıya bakın) ortamı içinde çalıştırma esnekliği kazandırır.

Özel bulut hakkında daha fazla bilgi edinin

Hibrit bulut

Hibrit bulut adı üzerinde genel ve özel bulut ortamlarının kombinasyonudur. Özellikle ve ideal olarak,  hibrit bulut bir kuruluşun özel bulut hizmetlerini ve genel bulutlarını kuruluşun uygulamalarının ve iş yüklerinin çalıştırılacağı tek bir esnek altyapıya bağlar.

 Hibrit bulutun amacı, kuruluşa her uygulama veya iş yükü için ideal bulutu seçme ve koşullar değiştikçe iki bulut arasında iş yüklerini özgürce taşıma esnekliği sunan ve aralarında bir orkestrasyon seviyesiyle genel ve özel bulut kaynaklarından oluşan bir karma oluşturmaktır. Bu, kuruluşun teknik ve iş hedeflerini, genel ya da özel bulutun tek başına yapabildiğinden daha etkin ve uygun maliyetli bir şekilde karşılamasını sağlar.

"Hybrid Cloud Explained" (6:35) videomu izleyin:

Hibrit bulut hakkında daha fazla bilgi edinin

Çoklu bulut ve hibrit çoklu bulut ortamı

Çoklu bulut, 2 veya daha fazla farklı bulut sağlayıcısından 2 veya daha fazla bulutun kullanılmasıdır. Çoklu bulut ortamı, bir satıcı firmadan e-posta SaaS kaynağı, bir başkasından görüntü düzenleme SaaS kaynağı kullanılması kadar basit olabilir. Ancak kuruluşlar çoklu buluttan bahsederken genellikle 2 veya daha fazla genel bulut sağlayıcısından SaaS, PaaS ve IaaS hizmetleri dahil birden çok bulut hizmetinin kullanılmasını konuşurlar. Bir ankette kuruluşların %85'i çoklu bulut ortamlarını kullandığını belirtti.

Hibrit çoklu bulut,  özel bir bulut ortamıyla birlikte 2 veya daha çok genel bulutun kullanılması demektir. 

Kuruluşlar, tek bir satıcı firmaya bağlı kalmaktan kaçınmak, daha çok hizmet alternatifine sahip olmak ve daha çok inovasyona erişmek için çoklu bulutu seçer. Ancak her biri kendine ait yönetim araçları, veri aktarım hızları ve güvenlik protokolleri içeren ne kadar çok bulut kullanırsanız, ortamınızı yönetmek de o kadar zor olabilir. Çoklu bulut yönetimi platformları, geliştirme ekiplerinin projelerini ve uygulamalarını görebileceği, operasyon ekiplerinin kümeleri ve düğümleri izleyebileceği, siber güvenlik çalışanlarının tehditleri takip edebileceği merkezi bir gösterge panosuyla birden çok sağlayıcı bulutunda görünürlük sağlar.

Çoklu bulut hakkında daha fazla bilgi edinin

Bulut güvenliği

Bilindiği üzere bulut hizmetlerini, özellikle de genel bulut hizmetlerini düşünen kuruluşlar için güvenlik konusu başlıca engeldi. Ancak gereksinime karşılık olarak bulut hizmeti sağlayıcılarının sunduğu güvenlik, sürekli olarak şirket içindeki güvenlik çözümlerinin önüne geçiyor.

Bugün güvenlik yazılımı sağlayıcısı McAfee'ye göre şirketlerin %52'si, bulutta şirket içinde olduğundan daha güçlü bir güvenlik deneyimi yaşıyor (bağlantı IBM dışındadır). Gartner, bu yıla kadar (2021) hizmet olarak altyapı (IaaS) bulut iş yüklerinin geleneksel veri merkezlerinde olanlara göre %60 daha az güvenlik olayı yaşayacağını öngördü (bağlantı IBM dışındadır).

Yine de bulut güvenliğinin sağlanması, eski BT ortamlarına kıyasla farklı yordamları ve çalışan becerilerini gerektirir. Bulut güvenliğindeki en iyi uygulamaların bazıları:

  • Güvenlik için ortak sorumluluk: Genel olarak bulut sağlayıcısı bulut altyapısının güvenliğini sağlamakla sorumludur ve müşteri, bulut içindeki verilerin korunmasından sorumludur; ancak özel ve genel üçüncü taraflar arasındaki veri sahipliğini net olarak tanımlamak da önemlidir.
  • Veri şifreleme: Veriler atıl durumdayken, aktarımda ve kullanımdayken şifrelenmelidir. Müşterilerin güvenlik anahtarları ve donanım güvenlik modülü üzerinde tam anlamıyla kontrolü elinde tutması gerekir.
  • Kullanıcı kimliği ve erişim yönetimi: Müşteri ve BT ekipleri ağ, cihaz, uygulama ve veri erişimini tam olarak anlamalı ve bunlara ilişkin görünürlük elde etmelidir.
  • İşbirliğine dayalı yönetim: BT, operasyon ve güvenlik ekipleri arasındaki düzgün iletişim, anlaşılır ve açık süreçler, güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde bulut entegrasyonlarının sorunsuz gerçekleştirilmesini sağlayacaktır.
  • Güvenlik ve uyumluluğu izleme: Bu, sektörünüz için geçerli tüm düzenlemelere uyum standartlarının anlaşılması ve tüm bağlı sistemlerin ve bulut tabanlı hizmetlerin etkin şekilde izlenmesiyle genel, özel ve hibrit bulut ortamları arasındaki tüm veri alışverişlerinin görünürlüğünün sağlanmasıyla başlar.

Bulut güvenliği hakkında daha fazla bilgi edinin

Bulut kullanım örnekleri

Kuruluşların %25'inin tüm uygulamalarını sonraki yıl içinde buluta taşıma planları, bulut bilişim kullanım senaryolarının sınırsız olduğunu gösterirdi. Ancak tamamen buluta geçiş planı olmayan şirketler için dahi bazı girişimler ve bulut bilişim, BT cennetinde atılan önemli bir adımdır.

Bulutun bölgesel bir kesinti veya afet senaryosunda verileri ve uygulamaları kurtarmak için gereken fiziksel mesafeyi ve sistem arızalarına karşı verileri korumak için uygun maliyetli yedekliliği sağlaması sayesinde olağanüstü durumdan kurtarma ve iş sürekliliği her zaman bulutun doğasında vardır. Başlıca genel bulut sağlayıcılarının tümü Hizmet Olarak Olağanüstü Durumdan Kurtarma (DRaaS) çözümü sağlar.

Yüksek hızlarda çok büyük hacimde verileri depolamayı ve işlemeyi de kapsayan ve çoğu kuruluşun şirket içinde satın alıp devreye alabileceği/almak isteyeceğinden daha fazla depolama ve bilişim kapasitesi gerektiren her şey bulut bilişim için bir hedeftir. Örnekler şöyledir:

Geliştirmeyi kolaylaştırmak üzere Çevik veya DevOps (ya da DevSecOps) yaklaşımını benimseyen geliştirme ekipleri için bulut, geliştirme ve test sunucularının hızlandırılması gibi operasyon görevlerinin geliştirme aşamasındaki kör noktalar haline gelmesini önleyen, gereksinime dayalı son kullanıcı self servis olanağı sunar. 

IBM Cloud

IBM Cloud, işiniz için en açık ve güvenli genel bulut platformu, yeni nesil hibrit çoklu bulut platformu, gelişmiş veri ve yapay zeka yetenekleri ile 20 sektörde kurumsal deneyim sunar. IBM Cloud hibrit bulut çözümleri , hem uygulamalar hem veriler için esneklik ve taşınabilirlik olanağı sağlar. Linux®, Kubernetes ve konteynerler şirket içi ve bulut kaynaklarını bağlayan ortak bir platform yaratmak için bu hibrit bulut yığınını destekler ve RedHat® OpenShift® ile birleştirir.

IBM Cloud çözümlerinin aşağıdakilerle kuruluşunuza nasıl yardımcı olabileceğini öğrenin:

Başlangıç olarak bir IBM ID için kaydolun ve IBM Cloud hesabınızı oluşturun.

Yazar hakkında

Sai Vennam Kubernetes, OpenShift ve yönetilen bulut ürünlerinde uzmanlığa sahip, IBM'de Geliştirici Avukatıdır. Geliştiricilerle onları başarıya ulaştıracak teknolojiyi bir araya getirme konusunda müthiş bir tutkuya sahiptir. Hobi olarak, evinde Raspberry Pi ve sunucusuz teknolojiyi kullanarak otomasyonla ilgilenir.

Twitter: @birdsaiview (bağlantı IBM dışındadır)

Bloglar: https://www.ibm.com/cloud/blog/sai-vennam