Tworzenie tabel

Zmienne i miary podsumowujące, które będą występować w tabelach, są wybierane na karcie Tabela w konstruktorze tabel.

Lista zmiennych. Zmienne zawarte w pliku danych są wyświetlane w lewym górnym panelu okna. Moduł Tabele użytkownika stosuje dwa różne poziomy pomiarów zmiennych i postępuje z nimi w sposób zależny od poziomu pomiaru danej zmiennej:

Jakościowy. Dane posiadające ograniczoną liczbę odrębnych wartości lub kategorii (np. płeć czy religia). Zmienne kategorialne mogą być zmiennymi łańcuchowymi (alfanumerycznymi) lub numerycznymi, wykorzystującymi kody liczbowe reprezentujące kategorie (np. 0 = mężczyzna i 1 = kobieta). Zmienne kategorialne nazywane są również danymi jakościowymi. Zmienne kategorialne mogą być nominalne lub porządkowe.

• Nominalna. Zmienna może być traktowana jako nominalna, gdy jej wartości reprezentują kategorie bez wewnętrznego rangowania; na przykład wydział, na którym są zatrudnieni pracownicy. Przykładami zmiennych nominalnych są: region, kod pocztowy lub wyznanie.
• Porządkowy. Zmienna może być traktowana jako porządkowa, gdy jej wartości reprezentują kategorię z wewnętrznym rangowaniem, na przykład poziomy zadowolenia z usługi od bardzo niezadowolonego do bardzo zadowolonego). Przykładami zmiennych porządkowych mogą być oceny opinii reprezentujące stopień satysfakcji lub przekonania oraz oceny preferencji.

Skala. Dane mierzone na skali interwałowej lub ilorazowej, których wartości określają zarówno ich porządek, jak i odległość między nimi. Na przykład wynagrodzenie w wysokości 7219 zł jest wyższe niż wynagrodzenie w wysokości 5239 zł, a odległość pomiędzy tymi dwiema wartościami wynosi 1980 zł. Zwane również danymi ciągłymi.

Zmienne kategorialne definiują kategorie (w wierszach, kolumnach i warstwach) tabeli, a domyślną statystyką podsumowującą jest liczebność (liczba obserwacji w każdej kategorii). Na przykład domyślna tabela zmiennej jakościowej Płeć pokazuje po prostu liczbę kobiet i mężczyzn.

Zmienne ilościowe są zwykle podsumowywane w obrębie kategorii zmiennych kategorialnych, a domyślną statystyką podsumowującą jest średnia. Na przykład domyślna tabela zmiennej Dochód w obrębie kategorii płci pokazuje średni dochód kobiet i mężczyzn.

Podsumowania mogą również obejmować same zmienne ilościowe, bez ich grupowania według zmiennej kategorialnej. Jest to wykorzystywane głównie do zestawiania podsumowań wielu zmiennych ilościowych. Więcej informacji można znaleźć w temacie Zestawianie zmiennych .

Zestawy wielokrotnych odpowiedzi

Moduł Tabele użytkownika obsługuje również specjalny rodzaj „zmiennej” o nazwie zestaw wielokrotnych odpowiedzi. Zestawy wielokrotnych odpowiedzi nie są „zmiennymi” w normalnym tego słowa znaczeniu. Nie występują w Edytorze danych, a inne procedury nie rozpoznają ich. Zestawy wielokrotnych odpowiedzi wykorzystują wiele zmiennych do rejestracji odpowiedzi na pytania w przypadku, gdy respondent może udzielić więcej niż jednej odpowiedzi. Są one traktowane podobnie jak zmienne kategorialne i można je, w większości przypadków, poddawać podobnym operacjom. Więcej informacji można znaleźć w temacie Wiele zestawów odpowiedzi .

Ikona obok każdej zmiennej na liście zmiennych określa jej rodzaj.

Poziom pomiaru zmiennej w konstruktorze tabel można zmienić klikając ją prawym przyciskiem myszy na liście zmiennych i wybierając z menu podręcznego opcję Jakościowa lub Ilościowa. Poziom ten można zmienić na stałe w widoku Zmienne w Edytorze danych. Zmienne zdefiniowane jako nominalne lub porządkowe są traktowane przez moduł Tabele użytkownika jako zmienne jakościowe. Więcej informacji można znaleźć w temacie Variable measurement level (Poziom pomiaru zmiennej).

Kategorie. Po wybraniu z listy zmiennych zmiennej kategorialnej kategorie zdefiniowane dla niej są wyświetlane na liście Kategorie. Po zastosowaniu zmiennej w tabeli są one również wyświetlane w panelu obszaru roboczego. Jeśli dla zmiennej nie zdefiniowano żadnych kategorii, na liście Kategorie i w panelu obszaru roboczego wyświetlane są dwie kategorie zastępcze: Kategoria 1 i Kategoria 2.

Zdefiniowane kategorie wyświetlane w konstruktorze tabel odpowiadają etykietom wartości, czyli opisowym etykietom przypisanym różnym wartościom danych (np. wartości liczbowe 0 i 1, z etykietami mężczyzna i kobieta). Etykiety wartości można zdefiniować w widoku Zmienne w Edytorze danych lub za pomocą opcji Definiuj zmienne w menu Dane w oknie Edytora danych.

Panel obszaru roboczego. Tabelę tworzy się przeciągając zmienne do wierszy i kolumn w panelu obszaru roboczego. Pokazywany jest tam podgląd tabeli, która zostanie utworzona. W panelu obszaru roboczego nie są pokazywane rzeczywiste wartości danych w poszczególnych komórkach, lecz dosyć wiernie przedstawia on układ finalnej tabeli. W przypadku zmiennych kategorialnych, jeśli plik danych zawiera unikalne wartości, dla których nie zdefiniowano etykiet, rzeczywista tabela może zawierać większą liczbę kategorii niż pokazywanych jest na podglądzie.

• W widoku Normalnym pokazywane są wszystkie wiersze i kolumny, które występować będą w tabeli, w tym wiersze i/lub kolumny przeznaczone dla statystyk podsumowujących i kategorii zmiennych kategorialnych.
• W widoku Kompaktowym pokazywane są tylko zmienne, które będą się znajdować w tabeli, bez podglądu wierszy i kolumn.

Podstawowe zasady i ograniczenia przy tworzeniu tabel

• W przypadku zmiennych kategorialnych statystyki podsumowujące są obliczane na podstawie najbardziej wewnętrznej zmiennej w wymiarze statystyki źródłowej.
• Domyślny wymiar statystyki źródłowej (wiersz lub kolumna) w przypadku zmiennych kategorialnych zależy od kolejności przeciągania zmiennych do panelu obszaru roboczego. Jeśli najpierw, na przykład zmienna zostanie przeciągnięta do pola wierszy, wymiar wierszowy będzie domyślnym wymiarem statystyki źródłowej.
• Zmienne ilościowe mogą być podsumowywane tylko w obrębie kategorii najbardziej wewnętrznej zmiennej w wymiarze wierszy lub kolumn. (Zmienną ilościową można umieścić na dowolnym poziomie tabeli, lecz jest ona podsumowywana na najbardziej wewnętrznym poziomie).
• Zmiennych ilościowych nie można podsumowywać w obrębie innych zmiennych ilościowych. Można jednak zestawiać podsumowania wielu zmiennych ilościowych lub podsumowywać je w obrębie kategorii zmiennych kategorialnych. Nie można zagnieżdżać jednej zmiennej ilościowej w innej ani umieszczać jednej zmiennej ilościowej w wymiarze wierszowym, a innej w wymiarze kolumnowym.
• Jeśli dowolna zmienna w aktywnym zbiorze danych zawiera więcej niż 12 000 zdefiniowanych etykiet wartości, nie można użyć kreatora tabel do tworzenia tabel. Więcej informacji można znaleźć w temacie Definiowanie zestawów zmiennych . Jeśli zmienne przekraczające to ograniczenie nie muszą być uwzględniane w tabelach, można zdefiniować i zastosować zbiory danych, które wyłączają te zmienne. Jeśli konieczne jest uwzględnienie wszystkich zmiennych zawierających więcej niż 12 000 zdefiniowanych wartości, można użyć składni komendy CTABLES w celu wygenerowania tabel.

Karta Tabela w konstruktorze tabel zawiera szereg opcji zapewniających dużą kontrolę nad układem i zawartością tabel, takich jak:

• zestawianie
• Zagnieżdżenie
• Warstwy
• Statystyki podsumowujące
• Porządek kategorii
• Sumy i sumy pośrednie